28 February 2026

Ottema’s Standskrift page

composition with Cornelis Over de Linden
(COL, 1811-1874) and
Jan G. Ottema (JGO, 1803-1879)
 ... was against Over de Linden’s will — relevant parts from four letters, written June 1872

Sources: letters Cornelis Over de Linden; letters Jan G. Ottema (transcriptions from copies of originals in handwriting on Oera Linda wiki/ fryas.net). Spelling modernized for easier checking of the translation.

Related earlier posts:

fig. 1a (left: so-called facsimile) and 1b (right: original from MS pp. 46-47)

Thursday, June 6 — COL to JGO
Gisteravond heb ik de verbeterde plaat [afb. 1a] ontvangen. Doch ook met deze ben ik nog niet in mijn schik, omdat zij geen zuivere voorstelling van het handschrift [afb. 1b] geeft. Last night I received the improved plate [fig. 1a]. But I am not yet satisfied with this one either, because it is not a fair representation of the manuscript [fig. 1b].
[...] Dat U het runschrift hebt weggelaten spijt mij ook. Zijn deze letters van later vinding, daarvoor is U niet verantwoordelijk. [...] I am also sorry that you left out the Runscript. If these letters are of later invention, you are not responsible for that.
[...] Daar U enige photografien van het handschrift hebt laten maken die nu ook in handen van geleerden zijn, zo vrees ik dat die u over die vrijheid genoeg zullen lastig vallen. [...] Since you have had some photographs taken of the manuscript, which are now also in the hands of scholars, I fear that they will bother you enough about that freedom.
Als ik u dus met mijn burger verstandje iets mocht raden, dan zou ik zeggen: zie van die verminking af. So if I could advise you something with my common sense, I would say: refrain from that mutilation.

Sunday, June 9 — JGO to COL
Wat de letters betreft, een vergelijking met de photografie zal u doen zien, dat de steendrukker die nauwkeurig gevolgd heeft, voor zoover het standschrift betreft. As for the letters, a comparison with the photo will show you that the lithographer followed them closely, as far as the Standscript is concerned.
De figuren die in het HS als runskrift getekend zijn, behoren er niet toe. De soort van lettertrek wijst uit dat zij er (vroegstens) in het begin der vorige eeuw bij kunnen getekend zijn. Hiddo oera linda had dat alfabet in runskrift weggelaten, als onnodig, omdat het boek zelf in runskrift geschreven was. The figures drawn as Runskrift in the MS are not included. The type of character shows that they could have been drawn (at the earliest) at the beginning of the last century. Hiddo oera linda had omitted that alphabet in runskrift, as unnecessary, because the book itself was written in runskrift.
Maar wat voor hem niet nodig was, is voor mij bij de druk nodig om aan te geven door welke letters ik de letters van het runskrift tracht aan te duiden. Door middel van die opgave kan men ten allen tijde naar de gedrukte tekst het boek in zijn oorspronkelijk schrift herstellen. But what was not necessary for him is necessary for me in the printing to show by which letters I try to indicate the letters of the Runskrift. By means of this statement, the book can be restored to its original script at any time.
Ik wou om een mooi ding, dat die fantasieletters er nooit gestaan hadden, want zij hebben al meer dan te veel kwaad gedaan, terwijl het zien daarvan de mensen in de waan heeft gebracht en doen zeggen, dat schrift kan niet meer dan honderd jaar oud zijn. I wish that those fantasy letters had never been there, because they have already done more than too much harm, as seeing them has given people the illusion that the writing cannot be more than a hundred years old.

fig. 2 — last page of letter June 11

Tuesday, June 11 — COL to JGO (image 2)
Een verzoek om revisie [...] ook aan u, en aan alle lieden welke het zogenaamde runschrift als van jongere datum verwerpen. A request for revision [...] also to you, and to all people who reject the so-called Runscript as being of a later date.
[...] Wanneer Gij zoo zwak zijt om het lopend schrift, uit vrees voor enige schreeuwers te verwerpen dan is het zo goed alsof gij met een schede wilde duelleren terwijl gij hun de degen in handen geeft. [...] When You are so weak as to reject the cursive script, out of fear of some noisy objectors, it is as if you would duel with a scabbard while handing them the sword.
Immers in het handschrift staat “Toen Fæsta eremoeder was, heeft zij er het run of lopende schrift van gemaakt. De Witkoning dat is zeekoning Godfried” enz. After all, the manuscript states, “When Festa was honorary mother, she used it to make the cursive [Run-]script. The Witkeaning that is sea-king Godfried, etc.
Welnu, als het runschrift er over een grote 100 jaar ingebracht is dan is het bovenstaande er ook ingebracht, en dan kan al het andere er ingebracht zijn. Ik blijf dus tegen de verminking protesteren. Well, if the cursive script was added over 100 years ago, then the above was also added, and everything else could have been added. So I continue to protest the mutilation.

Wednesday, June 12 — JGO to COL
Het Standschrift is de lettervorm in het jol getekend, dat Staand schrift is de Standaard, het model, maar voor het dagelijks gebruik te omslachtig en te moeilijk. The Standscript is the letter form drawn in the wheel; that Standscript is the standard, the model, but too cumbersome and difficult for daily use.
Zo is ook het HS niet in Standschrift geschreven, Fæsta heeft er het runskrift van gemaakt door de zaak te vereenvoudigen, door de letter van het jol te ontdoen en daarbij de letters gelijk van grootte te maken. Likewise, the MS is not written in Standschrift; Fæsta derived the Runskrift from it by simplifying the matter, by removing the letter from the wheel and making the letters the same size.
In dat runschrift is ook het HS geschreven. Dit letterschrift is het run, dus niet de figuurtjes op pag. 46. Als gij dit goed bekijkt, dan zult gij zien: The MS is also written in that script. This typeface is the run, so not the figures on page. 46. ​​If you look at this carefully, you will see:
l. dat zij met een ganzenschacht geschreven zijn, en niet met het penseel zoals het gehele HS.
2. dat de inkt verbleekt is en van een geheel andere soort, als de zuiver zwarte onverbleekte inkt van het HS. De oude inkt is niet ijzerhoudend, en verbleekt of verroest niet, zoals de latere ijzerhoudende inkt. Die oude inkt in de 13e eeuw komt meer met de Chinese inkt overeen.
l. that they were written with a quill, and not with a brush like the entire MS.
2. that the ink is faded and of a completely different kind than the pure black unbleached ink of the MS. The old ink is not ferrous, and does not fade or corrode like the later ferrous ink. That old ink in the 13th century is more similar to Chinese ink.
Bovendien als dat schrift het dagelijkse of lopend schrift was, dan had het HS in dat schrift moeten geschreven zijn. Moreover, if that script was the daily or running script, then the MS should have been written in that script.
[...] Nu had Hiddo oera Linda niet nodig bij zijn alfabet op te geven, hoe het runskrift eruitzag. Het hele HS was runskrift. Hij heeft daarom die ruimte open en oningevuld gelaten. [...] Now Hiddo oera Linda did not need to indicate what the Runskrift looked like with his alphabet. The whole MS was Runskrift. He therefore left that space open and unfilled.
Van die opene ruimte is later door iemand gebruik gemaakt, om te beproeven met lettervormen in de trant van onze Kapitaal schrijfletters, die Oudfriese letters weer te geven; even zoals nog onze Kapitaal drukletters de afstammelingen zijn van het oude handschrift. Someone later used this open space to experiment with letter forms in the style of our capital writing letters, to represent those Old Frisian letters; just as our capital printing letters are the descendants of the old handwriting.
[...] Die krulletters hebben met het originele HS evenmin iets te maken als de paginering. Zij behoren er niet toe en dienen trouwens ook nergens voor, omdat er geen geschrift bestaat met zulke letters geschreven. Het is en blijft een fantasie-alfabet. [...] Those curly letters have no more to do with the original MS than the pagination. They do not belong to it, nor are they of any use, because there is no scripture written with such letters. It is and remains a fantasy alphabet.

Some important details lost due to the mutilation, for example the Runskrift T, F and NG:

04 February 2026

Ottema’s «LOF» — gevalsstudie

Bij een nieuwe studie naar de woordencombinatie NÍ LOF, kwamen door Ottema (in 1872) gemaakte fouten aan het licht, die in de meeste latere vertalingen zijn herhaald. Hier volgt een gevalsstudie.

I. Onjuiste transliteratie van (o.a.) en LOF (zie afbeeldingen).

Ottema gaf zowel Y als Í weer als y
Ottema gaf LOF weer als LÀF om het te kunnen vertalen als laf
Mij kwam het echter voor dat
“de lucht werd zwart en niet
moede van tranen te storten”
een betere zin daarstelde.

II. Onjuiste interpretatie ondanks aanwijzing door Over de Linden

De Fryas Í en Y worden soms door elkaar gebruikt (zo wordt Frya een paar keer gespeld als Fría), waardoor Ottema gedacht kan hebben dat hij beide letters wel kon weergeven als y. Daardoor zal hij te snel hebben aangenomen dat op ms. blz. 10 nieuw betekent, met als gevolg dat LOF niet moe kan zijn. Het tweede voorkomen van LOF, op bl. 69, werd door Ottema begrepen als laf, geholpen door een ‘aangepaste’ transcriptie als LÆF (of LÀF). Twee maal heeft Cornelis hem gewezen op niet moe als mogelijkheid, maar Ottema lijkt dit te hebben genegeerd (zie afbeelding).

Je worre niet louf [van te] kòiken
III. Niet loof (niet moe) worden
(van zekere activiteit) in Westfries woordenboek

In het Westfries woordenboek van Jan Pannekeet (1e druk was 1984) komen voor (zie afbeelding):

  • lof → loof (b.v. van aardappelen);
  • loof/ loef → 1. loefzijde, of 2. zwarte walm/ aanslag;
  • loof/ louf → vermoeid, afgemat.
De laatste variant krijgt de meeste aandacht en komt voor in diverse uitdrukkingen, o.a. Je worre niet louf [van te] kòiken (“je wordt het kijken niet moe”).

IV. Conclusie

“Niet loof worden van te ...” is exact de constructie die gebruikt is in “De lucht werd ... niet loof van tranen te storten”. In aanmerking genomen het feit dat op blz. 69 LOF ook voorkomt in een samenhang waarin vermoeid of uitgeput perfect past, ligt de conclusie voor de hand dat het door Over de Linden voorgestelde niet moe (van tranen te storten); oftewel langdurige regen waarschijnlijk de juiste uitleg is. De lucht kan donker (zwart) worden door hevige regenval, maar niet geel-groen. De zin kan voor de duidelijkheid worden gesplitst in:

  • De lucht werd zwart van tranen te storten
  • De lucht werd niet moe van tranen te storten

Met andere woorden: Het was donker door hevige, aanhoudende regen.

V. Ottema’s vergissing leeft voort

Hoe Ottema’s misinterpretatie van beide fragmenten met LOF in veel latere vertalingen/ versies werd overgenomen.

Transliteratie [010/25] ní lof fon tára to stirtane [069/19] to lof vmbe wider to gane
Ottema 1872/’76 geelgroen van tranen te storten te laf om verder te gaan
Sandbach 1876 [alleen: the air was dimmed by tears] too cowardly to go any further
Wirth 1933 [dit en meer overgeslagen] zu feige, um weiterzugehen
Overwijn 1941/’51 geelgroen van het tranen storten te laf om terug te gaan*
Pierce 1983 newleaf (yellow-green), washed by tears** too fearful to go on
Jensma 2006 niet moe van tranen storten te moe om verder te gaan
Menkens 2013 “hell grün” von Tränen (bis) zu herabstürzendem (Wasser)*** zu lau um weiterzufahren/-zugehen***
Ott 2026 EN (concept) (paraphr. with note:) [The sky grew black,] pouring forth unending tears. too exhausted to set sail again
Ott 2026 NL (concept) (paraphr.:) stortte onvermoeibaar tranen te moe om weer uit te varen

* Weergave LOF door Overwijn was wel juist; in 1941 verder  i.p.v. terug. / ** Pierce, die een zo nauwkeurig mogelijke weergave van de originele tekst nastreefde, bewees o.a. met washed by tears, dat hij weinig benul had van de Fryas taal. / *** Fragment [010] vergezocht; [069] te lauw?!

betreffende fragmenten met LOF en meest besproken vertalingen met noten
@quote_miner op Twitter

Gebruik van een gebrekkige vertaling kan leiden tot onjuiste conclusies en falende bewijsvoering. Bijvoorbeeld in nevenstaand bericht (uit een geloofsbelijdenis op Twitter) van een anonymus die mogelijk zelfs de versie van Pierce tot zijn favoriet heeft gemaakt, juist omdat diens yellow-green een verband met zwavelstof mogelijk maakt:
“(...) The air was black and newleaf (yellow-green), washed by tears (...)” So in these writings we find direct confirmation of (...) dimming of the sun with black ash and “newleaf” (sulphuric)-green dust.