06 January 2013

Alle Helden Heil!

Cornelis Over de Linden (1811-1874) was een scheepstimmerbaas die voor de Marine werkte in Den Helder. Hij was geboren in Enkhuizen (Westfriesland), maar zijn overgrootvader Jan Overlinde (±1718-1794) kwam uit Friesland.



Cornelis had een handschrift in zijn bezit (± 200 bladzijden), waarvan hij zei dat het een oud-Fries familie-erfstuk was. Lang had hij geprobeerd de tekst zelf te ontcijferen, maar uiteindelijk vroeg hij hulp aan het Fries Genootschap (voor Geschied-, Oudheid- en Taalkunde) te Leeuwarden.

Sommige leden van dit gezelschap hielden het voor echt, anderen niet. Hevige discussies waren het gevolg.



Jan Ottema (1804-1879) was specialist in zowel Griekse, Romeinse als Friese oudheid. Hij vertaalde het manuscript, was overtuigd van de echtheid en publiceerde de oorspronkelijke tekst met vertaling en uitleg in 1872. De titel van zijn boek was: 

THET OERA LINDA BOK
naar een
handschrift
uit de
dertiende eeuw

De titel verwijst naar de naam HIDDE OERA LINDA, volgens het handschrift de laatste overschrijver (in 1256) van het boek.

Wie de inhoud kent zal begrijpen, dat de gevestigde orde doodsbang zal zijn geweest dat het boek serieus zou worden genomen. Of het nu echt is of niet, in beide gevallen bestond er een noodzaak om het te neutraliseren.

Ottema werd voor gek gezet. Het was immers 'vanzelfsprekend' dat het nep was. Over de Linden werd ervan beschuldigd dat hij zelf de maker was, of althans gelogen had over de herkomst.

De nieuwste theorie is, dat het een samenzwering zou zijn tussen François HaverSchmidt (dominee-dichter, pseudoniem: Piet Paaltjens), Eelco Verwijs (taalkundige) en Cornelis Over de Linden (hij zou het in 'quasi'-oud schrift op 'quasi'-oud papier hebben overgeschreven). Deze theorie rammelt echter aan alle kanten, en er bestaat dan ook geen consensus over.

Goffe Jensma, nu professor Friese taal- en letterkunde te Groningen, is hierop gepromoveerd in 2004. Zijn boek heet "De Gemaskerde God ~ François HaverSchmidt en het Oera Linda-boek".

Een veelzeggend citaat hieruit (blz. 17):

"Deze Ottema kreeg een lange stoet van gelovigen van bedenkelijk allooi achter zich aan. De SS-Führer Heinrich Himmler is van hen de beruchtste, maar hij was zeker niet de enige. Theosofen, nazi's, New Agers en Nieuwe Rechtsen van allerlei pluimage verklaarden en verklaren dit Oera Linda-boek nog steeds voor een authentieke en belangrijke bron voor onze kennis van de westerse beschaving."

~

Dit inleidende bericht wil ik eindigen met een paar fragmenten, waaruit de herkomst van onze heilwens blijkt. Voor citaten hanteer dit systeem: 

[xxx/yy], waarbij xxx de bladzijde van het oorspronkelijke handschrift is (eerste twee ongenummerde blz. zijn dan 00a en 00b), en yy is het regelnummer.



[011/14]
HELD BÉID THA FRYA. TO THA LESTA SKILUN HJA MY HWITHER.SJA
Heil/behoud (health) wacht de Vrijen. Uiteindelijk zullen ze mij weer-zien.

[019/15]
ALLERA MANNALIK MÉI.T WIF SINRA KÉSA FRÉJA
ÀND EK TOGHATER MÉI EFTER HJRA HELD.DRVNK BJADA THÉR HJU MINTH

Alleman mag 't wijf zijner keuze vragen
en elke dochter mag echter haar heildronk bieden aan wie ze bemint.

[098/04]
ALLE GOD MINNANDA FRYA.S BERN SY HELD
Alle goed-minnende Fryaskinderen zij heil!

[134/24]
ALLE ÀFTA FRYA.S HELD
Alle echte Fryas/Vrijen heil!

[141/27]
ALLE WELLE FRYAS HELD
Alle welle/goede Fryas/Vrijen heil!

[142/02]
ALLE MÀNNISKA HELD
Alle mensen heil!