12 January 2012

How the Denmarks were lost ~ translating experiment

Original manuscript page 79-80

With my provisional, experimental translations, I aim at staying as close to the original words as possible, rather than creating a smooth, modern, easily readable text. I like to invite and seduce the reader, to try and read straight from the original manuscript, because in any translation, some of the poetic beauty and ambiguity will get lost.

For a translation in better English, see Sandbach (1876) or the second edition of Survivors of the Great Tsunami (2011) by Alewyn Raubenheimer.


THIT STAT IN AL VSA BURGA.
HO VSA DÉNA MARKA FÁRA VS VRLÉREN GVNGON.
1600 ÀND 2 JÉR NÉI ALDLAND VRGVNGEN IS.


Dit staat in al onze burgen.
Hoe onze Dénamarken voor ons verloren gingen.
1600 en 2 jaar na Aldland vergaan is.

This stands in all our burgs.
How our Dénamarks were lost for us.
1600 and 2 years after Aldland was gone.




THRVCH WODINS DOR ÀND DERTENHÉD WAS THENE MÁGÍ BÁS WRDEN OVIR SKÉNLANDIS ASTAR DÉL.
WRA BERGA ÀND WRN SÉ NE TVRADE HI NAVT NE KVMA.


Door Wodins ‘dor- en dertenheid’*, was de Magí baas geworden over Skénlands oosterdeel.
Over de bergen en over zee durfde hij niet komen.

(*DERTEN = dartel: speels, springerig; DOR op p.68 ook gebruikt in combinatie met DVM: dom)

Through Wodin’s ‘arid- and wantonness’, the Magí had become master of Skénland’s eastern part.
Over the mountains and over sea he dared not come.




THJU MODER NILDET NAVT WÉR.HA.
HJA SPREK ÀNDE KÉTH
IK SJA NÉN FRÉSE AN SINA WÉPNE MEN WEL VMBE THA SKÉNLANDER WÉR TO NIMMANDE THRVCH DAM HJA BASTERED ÀND VRDÉREN SIND.


De Moeder wilde het niet weer hebben.
Zij sprak en verkondigde:
“Ik zie geen vrees aan zijn wapens, maar wel om de Skénlanders weer te nemen, omdat zij verbasterd en verdorven zijn.”

The Mother didn’t want to have it back.
She spoke and declared:
“I see no fear in his weapons, but in taking the Skénlanders back again, because they are bastardized and wasted.”




VPPA MÉNA ACHT TOCHTE MÀN AL ÉN.
THÉRVMBE IST IM LÉTEN.


Op de algemene acht (vergadering) dacht men al één.
Daarom is’t hem gelaten.

At the general assembly all thought as one.
Therefore it was let (left) to him.




GRÁT 100 JÉR LÉDEN BIJONDON THA DÉNE MARKAR TO WANDELJA MITH HJAM.
HJA JÉVON HJAM ÍSERE WÉPNE ÀND RÉDSKIP
THÉR FORI WANDELDON HJA GOLDEN SÍRHÉDON BIJUNKA KÁPER ÀND ÍSER JRTHA.


Groot 100 jaar geleden begonnen de Dénemarkers te wandelen (handelen) met hen.
Zij gaven hen ijzeren wapens en gereedschap.
Daarvoor ‘wandelden’ zij gouden ‘sierheden’ benevens koper- en ijzer-‘aarde’ (erts).

Great 100 years ago the Dénemarkers began to deal with them.
They gave them iron weapons and tools.
For that they dealt golden ornaments, as well as copper- and iron-‘earth’ (ore).




THJU MODER SAND BODON ÀND RÉD ER HJA SKOLDE THJU WANDEL FÁRA LÉTA.
THÉR WÉRE FRÉSE SÉIDE HJU FORI HJARA SÉDUM {80} ÀND BITHAM HJA HJARA SÉDE VRLÉREN THÀN SKOLDE HJA ÁK HJARA FRYDON VRLJASA.


De Moeder zond boden en raadde hun, zij zouden de ‘wandel’ varen laten.
Er was vrees, zei ze, voor hun zeden, en bijdat zij hun zeden verloren, dan zouden zij ook hun vrede (vrijheid?) verliezen.

The Mother sent messengers and advised them that they should let go this trade.
There was fear, she said, for their morals and with losing their morals, they would also lose their freedom.




MEN THA DÉNEMARKAR NÉDE NARNE ÁRA NEI.
HJA NILDE NAVT BIGRIPPA THÀT HJARA SÉDE VRBRÚDE KOSTE
THÉRVMBE NE MELDON HJA HJA NAVT.
TO LÔNGA LESTA BROCHTON HJA HJARA AJNE WÉPNE ÀND LIFTOCHTA WÉI.


Maar de Dénemarkers hadden nergens oren naar.
Zij wilden niet begrijpen, dat hun zeden verbruiden konden.
Daarom melden zij haar niet (luisterden ze niet naar haar).
Ten langen leste brachten zij hunne eigen wapens en leeftochten weg.

But the Dénemarkers didn’t have ears for anything.
They wouldn’t understand that their morals could perish.
Therefore they paid no attention to her.
At long last they brought away their own weapons and victuals.




MEN THÀT KWÁD WROCHT HJARA GÉJA.
HJARA LICHÉMA WRDON BILÁDEN MITH BLIK ÀND SKIN MEN HJARA ARKA SPYNTON ÀND SKVRA WRDON LÉTOCH.


Maar dat kwaad wrochte haar verzoening.
Hun lichamen werden beladen met blink en schijn, maar hun arken, spinden en schuren werden ledig.

But that evil brought its atonement.
Their bodies were laden with bling and shine but their arks, stores and sheds became empty.




KREK HONDRED JÉR EFTERE DÉI THAT ET FORMA SKIP MITH LIFTOCHTA FONA KÁD FÁREN WAS. KÉM ERMODE ÀND LOK THRVCH THA ANDERNA BINNA.

Correct honderd jaar na de dag dat het eerste schip met leeftochten van de kade gevaren was, kwam armoede en slot door de vensters binnen.

Correctly hundred years after the day that the first ship with provisions had sailed from the coast, poverty and lock came inside through the windows.



HONGER SPRÉDE SINA WJVKA AND STRÉK VPPET LAND DEL.
TWISPALT HLIP STOLTE INOVERE STRÉTA ÀND FORTH TO THA HÚSA IN.
LJAFDE NE KV NÉN STEK LÔNGER NAVT FINDA ÀND ÉNDRACHT RUN ÉWÉI.


Honger spreidde zijn wieken en streek op het land neer.
Tweespalt liep trots door de straten en voorts de huizen in.
Liefde kon niet langer een stek vinden en eendracht rende (liep) weg.

Hunger spread her wings and came down on the land.
Dissension walked proudly over the streets and further into the houses.
Love no longer could find a place, and unity ran away.




THAT BERN WILDE ÉTA FON SINA MÀM ÀND THJU MÀM HÉDE WEL SÍRHÉDON THA NÉN ÉTA.
THA WIVA KÉMON TO HJARA MANNA. THISSA GVNGON NÉI THA GRÉVA THA GRÉVA NÉDON SELVA NAWET OF HILDONT SKUL.


Het kind wilde eten van zijn mama, en de mama had wel sieraden, doch geen eten.
De wijven kwamen tot hun mannen, deze gingen naar de graven, de graven hadden zelf niets of hielden het schuil.

The child wanted to eat from its mom and the mom had no food, only jewels.
The wives went to their husbands, these went to the counts; the counts themselves had nothing to give, or hid it away.



NW MOST MÀN THA SYRHÉDON VRSELLA.
MEN THAHWILA THA STJURAR THÉR MÉI WÉI BRIT WÉRON KÉM FROST ÀND LÉI.N PLÔNK DEL VPPA SÉ. ÀND WRA STRÉTE.
THA FROST THJU BRIGGE RÉD HÉDE STOP WÁKANDON THÉR {81} WR TO.T LAND UT ÀND VRÉD KLÍWADE VPPER SÉTEL.


Nu moest men de sieraden verkopen.
Maar terwijl de sturen daarmee weggebracht waren, kwam de vorst en legde een plank neer op de zee en over de straat.
Toen vorst de brug gereed had, stapte waakzaamheid daarover het land uit, en verraad klom op de zetel.

Now they had to sell the jewels.
But while the sailors were brought away with them, frost came and laid a plank over the sea and the straits.
When frost had the bridge ready, vigilance stepped over it to leave the land and treachery climbed up the seat.


[to be continued]

No comments:

Post a Comment